- MLSA, AİHM kararlarının uygulanmasını denetleyen Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi’ne sunduğu bildirimiyle, Türkiye'deki gazetecilere yönelik ifade özgürlüğü ihlallerine dikkat çekti.
- Bildirimde, ifade özgürlüğü davalarında sistematik sorunların sürdüğü ve gazetecilerin tutuklu yargılanma oranlarının arttığı belirtildi. Bildirimde, MLSA’nın Basın ve İfade Özgürlüğü Davaları İzleme Programı’nın 2025 yılı raporundan verilere yer verildi.
Medya ve Hukuk Çalışmaları Derneği (MLSA), Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) kararlarının uygulanmasını denetleyen Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi’ne, Türkiye’de gazetecilerin ifade özgürlüğüne ilişkin ihlalleri konu alan davalar hakkında bir bildirim sundu. Bakanlar Komitesi’nin 1553. toplantısı öncesinde sunulan bildirim, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 9.2. maddesi uyarınca hazırlandı.
MLSA tarafından yapılan bildirime göre, AİHM kararlarının tam ve etkili şekilde uygulanmadığı ifade edildi. Bildirimde, Öner ve Türk, Nedim Şener, Altuğ Taner Akçam, Artun ve Güvener ile Işıkırık dava gruplarında yer alan ifade özgürlüğü ihlallerinin sürdüğü vurgulandı.
Bildirimde yer alan 2025 yılı Adalet İzleme Raporu’na göre, MLSA 1 Eylül 2024 - 30 Ağustos 2025 tarihleri arasında 275 ifade özgürlüğü davasını izledi. Bu davalarda, 306’sı gazeteci olmak üzere toplam bin 696 kişi yargılandı. Rapora göre Kasım 2025 itibarıyla 29, Ocak 2026 itibarıyla ise 26 gazeteci cezaevindeydi.
MLSA, yargılamalarda sıklıkla adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini, duruşmaların geç başlaması, savunma hakkının kısıtlanması ve duruşma salonlarındaki polis varlığının sistematik hale geldiğini bildirdi.
Ayrıca bildirime göre, gazetecilere yönelik açılan davalarda “terör örgütü propagandası yapmak” ve “terörle mücadelede görev alan kişileri hedef göstermek” gibi suçları düzenleyen Terörle Mücadele Kanunu’nun 6. ve 7. maddeleri ile, “örgüt üyeliği olmaksızın örgüt adına suç işlemek” (TCK 220/6), “örgüte bilerek ve isteyerek yardım etmek” (TCK 220/7), “Türklüğü veya devleti aşağılama” (TCK 301) ve “Cumhurbaşkanına hakaret” (TCK 299) gibi hükümler keyfi biçimde uygulanmaya devam ediyor. MLSA, bu maddelerin yalnızca içeriğinin değil, yargı organları tarafından yorumlanma ve uygulanma biçiminin de ifade özgürlüğünü ihlal ettiğini vurguladı.
Örnek davalar arasında gazetecilere karşı açılan davalar gösterildi: Nevşin Mengü, PYD yöneticisiyle yaptığı röportaj nedeniyle “örgüt propagandası” suçlamasıyla yargılanarak 1 yıl 3 ay hapis cezasına çarptırıldı. Şişhane’de gazetecilerin katıldığı bir basın açıklaması sonrası 7 gazeteci 40 gün tutuklu kaldıktan sonra beraat etti.
Ayrıca, “örgüte yardım” iddiasıyla, gazetecilerin telif ödemeleri delil gösterilerek açılan davalarda, MLSA gazetecilerin hedef alındığını belirtti. Tuğçe Yılmaz ve Erdoğan Alayumat’ın da aralarında olduğu gazetecilere 5 ila 10 yıl hapis cezası isteniyor.
MLSA, AİHM tarafından daha önce hak ihlali tespit edilen davalarda, Türkiye’nin gerekli yasal ve yapısal adımları atmadığını vurguladı. Özellikle TMK ve TCK’daki bazı maddelerin hâlâ gazetecileri susturmak için araç olarak kullanıldığı belirtildi.
MLSA, Bakanlar Komitesi’ne, bu dava gruplarının güçlendirilmiş denetim usulüyle izlenmeye devam edilmesini ve Türk yetkililerden istatistiksel verilerle birlikte net siyasi mesajlar talep edilmesini önerdi.
