MLSA ve 14 basın ve meslek örgütü, NATO Genel Sekreteri Mark Rutte'ye bağımsız medya kuruluşlarının Ankara Zirvesi akreditasyon başvurularının reddedilmesine ilişkin acil çağrıda bulundu. Mektupta, NATO'nun kendi kriterlerinde editoryal bağımsızlığın temel uygunluk koşulu olarak yer aldığı, buna karşın tam da bu niteliğiyle öne çıkan kuruluşların reddedilmesinin bağdaşması güç bir çelişki yarattığı vurgulandı.
Halk TV, Sözcü TV, BirGün, Cumhuriyet, ANKA, Medyascope ve T24'ün aralarında bulunduğu bağımsız medya kuruluşlarının ve gazetecilerin başvuruları reddedilmişti. Mektup şöyle:
Sayın Genel Sekreter Rutte,
İmza sahibi basın özgürlüğü, ifade özgürlüğü, gazeteci ve insan hakları örgütleri olarak, 7–8 Temmuz tarihlerinde Ankara'da düzenlenecek 2026 NATO Zirvesi'ni takip etmek isteyen Türkiye'deki bağımsız haber kuruluşları ve gazetecilerin medya akreditasyonlarının reddedilmesine ilişkin ciddi endişelerimizi dile getirmek için size yazıyoruz.
Son birkaç gün içinde NATO Stratejik İletişim Ofisi, aralarında Halk TV, Sözcü TV, Nefes, BirGün, Cumhuriyet, ANKA Haber Ajansı, Medyascope ve T24'ün de bulunduğu çok sayıda medya kuruluşu ve gazetecinin akreditasyon başvurularını e-posta yoluyla reddetti. Bu kuruluşlar, zaten son derece kısıtlayıcı bir basın ortamında faaliyet gösteren bağımsız medya organlarıdır. Etkilenen başvuru sahipleri arasında NATO zirvelerini uzun yıllar boyunca takip etmiş gazeteciler de yer almakta olup bu gazeteciler herhangi bir açıklama yapılmadan geri çevrilmiştir. Red bildirimlerinde, bu kararın gerekçelerinin paylaşılamayacağı ve kararın kesin nitelik taşıdığı belirtilmiştir.
Bizi özellikle kaygılandıran husus, NATO Sözcüsü'nün yakın zamanda yaptığı açıklamadır. Sözcü, NATO'nun "toplantı alanına erişimi güvence altına almak amacıyla gazetecilerle ilgili değerlendirmeler için ev sahibi ülkeye güvendiğini" kabul etmiştir. NATO sözcüsü aynı zamanda "NATO için medyanın büyük etkinliklere bizzat katılabilmesinin çok önemli olduğunu" da ifade etmiştir.
Türkiye Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı, eleştirel gazetecilere baskı uygulamak amacıyla basın akreditasyonunu sistematik biçimde araçsallaştırması nedeniyle uluslararası basın özgürlüğü kuruluşlarının defalarca eleştirisine konu olmuştur. NATO'nun böylesi bir sicile sahip kurumun değerlendirmelerine dayanması ciddi kaygılara yol açmaktadır: Yaklaşan zirveye ilişkin akreditasyon kararlarının, reddedilen medya kuruluşlarının yayın politikası ya da siyasi yönelimiyle bağlantılı olabileceği düşüncesi bu kaygıların başında gelmektedir.
NATO'nun editoryal bağımsızlığı temel uygunluk koşulları arasında sayan kendi akreditasyon kriterleri göz önünde bulundurulduğunda, tam da bu niteliğiyle öne çıkan kuruluşların reddedilmesi bağdaşması güç bir çelişki yaratmaktadır. Belgelenmiş bir basın kısıtlama sicili bulunan bir devlet kurumunun bu süreçte herhangi bir rol üstlenmiş olması halinde, NATO bağımsız olması gereken bir akreditasyon çerçevesinin iç siyasi baskıların etkisine açılmasına zemin hazırlama riskiyle karşı karşıya kalmaktadır.
Uluslararası standartlar çerçevesinde, bir akreditasyon sisteminin ifade özgürlüğü ilkeleriyle uyumlu sayılabilmesi için asgari olarak şu koşulları taşıması gerekmektedir:
Hükümetten bağımsız bir organ tarafından şeffaf bir süreçle yürütülmesi;
Önceden ilan edilmiş, belirli, ayrımcı olmayan ve makul kriterlere dayanması;
Yalnızca gerçek anlamda mekân ya da güvenlik gereklilikleriyle orantılı biçimde uygulanması;
Gazetecinin veya medya kuruluşunun çalışmaları gerekçesiyle akreditasyonun iptal edilmemesi.
Türkiye'deki bağımsız gazeteciler hâlihazırda yoğun bir baskı altındadır. Demokrasi, bireysel özgürlük ve hukukun üstünlüğü gibi ortak değerler üzerine inşa edilmiş bir ittifak olan NATO'nun, kamuoyuna açık etkinliklerinin ülke içindeki baskıcı medya ortamını yansıtmaması ya da bu ortamı meşrulaştırmaması konusunda kurumsal bir sorumluluğu bulunmaktadır.
Bu bağlamda, akreditasyon redleri NATO'nun ele alması zorunlu acil kaygılara yol açmaktadır. Bu nedenle imzacı kuruluşlar olarak aşağıdaki talepleri saygıyla iletiyoruz:
NATO, 2026 Ankara Zirvesi için medya akreditasyon başvurularının değerlendirilmesinde uygulanan kriterleri ve Türk devlet kurumlarının bu süreçteki rolünü tam olarak açıklamalıdır.
Özellikle etkilenen kuruluşların bağımsız medya organları olduğu dikkate alındığında, red kararları için yazılı ve gerekçeli açıklama yapılmalıdır.
Reddedilen başvurular yeniden değerlendirilerek NATO'nun kendi uygunluk kriterlerini, başta editoryal bağımsızlık koşulunu, karşılayan kuruluşların akreditasyonları iade edilmelidir.
Reddedilen medya kuruluşları ve gazetecilerin zirve açılmadan önce kararlara itiraz edebilmelerine olanak tanıyan acil bir itiraz mekanizması oluşturulmalıdır.
İmzacı kuruluşlar, söz konusu akreditasyon redlerini kamuoyunun erişebildiği bilgilere doğrudan bir kısıtlama ve Türkiye'den bağımsız perspektiflerin hem Türk kamuoyundan hem de uluslararası toplumdan esirgenmesi olarak değerlendirmektedir.
NATO Sözcüsü'nün, ittifakın akreditasyon konusunda Türk makamlarıyla temasta olduğunu açıklaması karşısında, zirve başlamadan önce reddedilen akreditasyon başvurularının yeniden ele alınarak anlamlı basın erişiminin sağlanması için gerekli adımları atmanızı talep ediyoruz.
Bu acil meselede ivedi yanıtınızı bekliyoruz.
Saygılarımızla,
İmzacı Kuruluşlar:
International Press Institute (IPI)
ARTICLE 19 Europe
European Centre for Press and Media Freedom (ECPMF)
European Federation of Journalists (EFJ)
Foreign Media Association (FMA Turkey)
Human Rights Watch
International Federation of Journalists (IFJ)
Media and Law Studies Association (MLSA)
Norwegian Helsinki Committee (NHC)
Osservatorio Balcani Caucaso Transeuropa (OBCT)
PEN Norway
Progressive Journalists Association (ÇGD)
P24 Platform for Independent Journalism
South East Europe Media Organisation (SEEMO)
The Journalists' Union of Turkey (TGS)
