- Bu hafta 10 davada 40’tan fazla kişi yargılandı; gazeteciler sistematik biçimde yargının hedefi oldu.
- Davaların büyük bölümü yine ertelendi; yargılama pratiği ceza vermekten önce sürecin kendisiyle cezalandırmaya dönüştü
- Arapkirli ve Timur Soykan, Barış Pehlivan ve Murat Ağırel'e verilen verilen hapis cezaları, ifade özgürlüğünün doğrudan kriminalize edildiğini gösterdi.
- Salon yetersizlikleri, duruşma salonlarındaki polis varlığı ve gazetecilere yönelik kısıtlamalarla, bu hafta da adil yargılanma hakkının ciddi biçimde ihlal edildi.
13 Nisan haftasında takip edilen davalar, gazeteciler, aktivistler ve diğer meslek gruplarına yönelik yargılamaların yoğunluğunu bir kez daha ortaya koydu. Bu hafta toplam 10 ayrı dava izlenirken, bu davalarda 40’tan fazla kişi yargılandı.
Yargılananlar arasında gazeteciler belirgin biçimde öne çıkarken, aktivistler ve siyasetçilerin de hedef alındığı görüldü. Haftanın genelinde davaların önemli bir kısmı mütalaa hazırlanması veya usuli gerekçelerle ertelendi.
İstanbul’da gazeteci Zafer Arapkirli hakkında sosyal medya paylaşımları nedeniyle açılan davada mahkeme, “halkı kin ve düşmanlığa tahrik” suçlamasından beraat kararı verirken, “yanıltıcı bilgiyi alenen yaymak” suçlaması kapsamında 2 yıl 6 ay hapis cezasına hükmetti; bu karar Arapkirli’ye “dezenformasyon” suçlamasından hapis cezası verildi haberine de yansıdı.
Gazeteci Ender İmrek’in de aralarında bulunduğu 7 sanığın “örgüt üyeliği” suçlamasıyla yargılandığı davada ise tüm sanıklar hakkında beraat kararı verildi; karar kamuoyuna gazeteci Ender İmrek ve 5 kişinin yargılandığı 'HDK davası' beraatle sonuçlandı haberiyle yansıdı.
Öte yandan “sansür yasası” olarak bilinen TCK 217/A maddesinin gazetecilere uygulanmayacağı yönündeki açıklamalara rağmen, Timur Soykan hakkında hazırlanan iddianameyle bu sınırların genişletildiği görüldü; bu durum “Gazetecilere uygulanmayacak” denilen ‘sansür yasası’: Soykan iddianamesinde sınırlar genişledi haberine yansıdı.
8 Mart Feminist Gece Yürüyüşü sonrası açılan davada trans aktivist İris Mozalar’ın “cumhurbaşkanına hakaret” suçlamasıyla yargılanmasına başlandı. Duruşma eksikliklerin giderilmesi için ertelenirken, dava kamuoyuna Trans aktivist İris Mozalar 8 Mart’ta ‘zıplamak’ suçlamasıyla yargılanıyor başlığıyla yansıdı.
Gazeteci Timur Soykan hakkında açılan davada ilk duruşma görülürken dosya mütalaa hazırlanması için ertelendi. Aynı hafta Soykan’ın da aralarında bulunduğu “Kayda Geçsin” davasında ise mahkeme kararını açıkladı; Şule Aydın beraat ederken üç gazeteci hakkında hapis cezası verildi ve bu gelişme Gazetecilere “Kayda Geçsin” davasında karar: Şule Aydın beraat etti, 3 gazeteciye hapis cezası haberine yansıdı. Bakırköy’de görülen ve gazeteciler Timur Soykan ile Barış Pehlivan’ın yargılandığı bir diğer dava ise hâkimin izinli olması nedeniyle görülemedi ve ileri bir tarihe ertelendi.
Gezi protestolarını takip ettikleri için yargılanan gazeteci Umut Taştan ve diğer sanıkların davasında ise yargılama devam etti ve dosya savunmalar için ertelendi; duruşmanın kısa sürmesi kamuoyuna 51 sanıklı Gezi protestoları davası 15 dakika sürdü haberiyle yansıdı.
Gazeteci Hakkı Boltan ve yayınevi çalışanı Delil Zenderalp’in yargılandığı davada, “örgüt propagandası yapmak” suçlaması kapsamında yargılama savcının mütalaasını hazırlaması için ertelendi.ertelendi. Aynı mahkemede görülen gazeteci Berivan Kutlu davası da sosyal medya paylaşımları gerekçe gösterilerek açılmıştı ve yine mütalaa gerekçesiyle ileri bir tarihe bırakıldı.
Ankara’da görülen davada ise Türk Tabipleri Birliği üyesi adli tıp uzmanı Ayşe Uğurlu hakkında “cumhurbaşkanına hakaret” suçlamasıyla açılan dava beraatle sonuçlandı. Duruşmada salon koşullarının yetersizliği ve gazetecilerin not almasının engellenmesi dikkat çekti.
Diğer gelişmeler
Hafta içinde dava takibi dışında da ifade özgürlüğü alanını ilgilendiren gelişmeler yaşandı.
Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın bir film üzerindeki yasağa ilişkin başvurusuna karşı MLSA avukatlarının sunduğu savunma, ifade ve sanat özgürlüğüne yönelik müdahalelerin telafisi imkânsız zararlar doğuracağına dikkat çekti; bu süreç Rojbash davasında MLSA’dan savunma: “İfade ve sanat özgürlüğüne müdahale telafisi imkânsız zararlar verir” haberiyle duyuruldu.
Bunun yanı sıra PİRHA muhabiri Cihan Berk hakkında tutukluluğun devamına karar verilirken,
Avukat Ruken Gülağacı’nın “HDK davası” kapsamında beraat etmesi beraat etmesi ve ESP Eş Genel Başkan Yardımcısı Avukat Sezin Uçar’ın gözaltına alındıktan sonra tutuklanması haftanın öne çıkan diğer gelişmeleri arasında yer aldı.
Ayrıca gazeteci Lütfü Yalğı’nın bir saldırı haberinin ardından gözaltına alınması ve gazeteci İslam Özkan’ın sosyal medya hesabına erişim engeli getirilmesi de ifade özgürlüğü alanındaki baskıların farklı boyutlarını ortaya koydu.
Tüm bu gelişmeler, ifade özgürlüğüne yönelik yargısal ve idari müdahalelerin hem davalar hem de soruşturmalar yoluyla genişlemeye devam ettiğini gösteriyor.
Adil yargılama ihlalleri
Hafta boyunca yapılan gözlemler, haftanın yalnızca ifade özgürlüğü davaları bakımından değil, adil yargılanma hakkı açısından da sorunlu geçtiğini gösterdi.
Bazı duruşmalar iş yükü ya da heyetin gecikmesi nedeniyle geç başladı, kimi salonlar küçük, havasız ya da teknik olarak yetersizdi; bir duruşmada gazetecilerin bilgisayar ve telefonla not almasına izin verilmedi, bir başka duruşmada ise mesai saati sonrasında basın kartı olmayan gazetecilerin adliyeden çıkarılmak istenmesi tartışmaya yol açtı.
İris Mozalar davasında koridorda çevik kuvvet barikatı kurulması, Ayşe Uğurlu duruşmasında silahlı polislerin salon içinde beklemesi ve çeşitli dosyalarda salon koşullarının savunma ile izleme hakkını zorlaştırması, yargılamaların aleniyeti ve savunma hakkı bakımından dikkat çeken başlıca tespitler arasında yer aldı.
