MLSA'nın Türkiye'de gazetecilerin tutuklanması ve ifade özgürlüğü ihlallerine ilişkin 9.2 bildiriminin ardından Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi, Türkiye'den tutuklamalarda somut delil şartının uygulanmasına ilişkin önlemler ve soruşturma dosyalarına erişim kısıtlamaları konusunda bilgi istedi.
Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi, 9-11 Haziran tarihlerinde düzenlenen 1563'üncü İnsan Hakları (CM-DH) toplantısında Alparslan Altan, Akgün ve Nedim Şener dava gruplarına ilişkin kararlarını kabul etti.
Kararlar, Medya ve Hukuk Çalışmaları Derneği'nin (MLSA) Nisan ayında Bakanlar Komitesi'ne sunduğu Kural 9.2 bildiriminin ardından açıklandı. MLSA bildiriminde, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin (AİHM) Nedim Şener dava grubu kapsamındaki kararlarının Türkiye tarafından etkili biçimde uygulanmadığını ve ifade özgürlüğüne ilişkin ihlallerin sürdüğünü belirtmişti.
Bakanlar Komitesi, kararında Türkiye'ye Ceza Muhakemesi Kanunu'nun (CMK) 100'üncü maddesinde yapılan değişikliğin yargı tarafından istikrarlı biçimde uygulanmasını sağlaması çağrısında bulundu. Komite, mahkemelerin tutuklama kararlarında somut delillere dayanması ve tutuklamanın yalnızca son çare olarak uygulanması gerektiğini yineledi.
Komite ayrıca Türkiye'den, tutuklama kararları ile adli kontrol tedbirlerinin uygulanmasına ilişkin istatistiksel veriler sunmasını ve uzun tutukluluk sürelerini önlemek için alınan veya planlanan önlemler hakkında bilgi vermesini istedi.
Dosyaya erişim kısıtlamaları gündemde
Kararlarda, soruşturma dosyalarına erişim kısıtlamaları da yer aldı.
Bakanlar Komitesi, Türkiye'yi sanıkların kendilerine yöneltilen deliller hakkında yeterli bilgi sahibi olmasını sağlayacak önlemler konusunda bilgi vermeye çağırdı. Komite ayrıca soruşturma dosyasına erişimin kısıtlanmasına ilişkin kararların yeterli gerekçeler içermesini sağlayacak düzenlemeler hakkında bilgi talep etti.
"Terörsüz Türkiye" komisyonuna atıf
Komite, "Terörsüz Türkiye" süreci kapsamında kurulan TBMM komisyonunun çalışmalarını not etti.
Kararda, komisyonun önerilerinin uygulanmasına ilişkin somut adımlar ve uygulama takvimi hakkında bilgi verilmesi istendi.
Tutuklamalar ve ifade özgürlüğü
Bakanlar Komitesi toplantısı öncesinde yayımlanan Sekretarya değerlendirme notunda, Türkiye'de tutuklamalara ilişkin sorunların devam ettiğine dikkat çekildi.
Notta, Avrupa Konseyi'nin 2024 ceza istatistiklerine göre Türkiye'nin kesinleşmiş mahkûmiyet öncesi tutuklu sayısında üye ülkeler arasında ilk sırada yer aldığı belirtildi. Değerlendirmede ayrıca gazeteciler, insan hakları savunucuları ve siyasetçilerin tutuklanmasının ifade özgürlüğü üzerinde caydırıcı etki yaratmaya devam ettiği ifade edildi.
Sekretarya, 2021 yılında CMK'nın 100'üncü maddesinde yapılan ve tutuklama için "somut delile dayalı kuvvetli şüphe" şartını getiren değişikliğin uygulamada yaygın biçimde hayata geçirildiğinin henüz görülmediğini kaydetti.
MLSA ne istemişti?
MLSA'nın Nisan ayında sunduğu 9.2 bildiriminde, 2024-2025 adli yılında izlenen 275 ifade özgürlüğü davasına ilişkin veriler paylaşılmıştı.
Bildirimde, tutuklu yargılanan kişi sayısının bir önceki döneme göre yüzde 560 arttığı, gazetecilere yönelik tutuklamaların ve adli kontrol tedbirlerinin sürdüğü belirtilmişti. MLSA, Bakanlar Komitesi'nden Türkiye'nin eylem planlarının AİHM içtihadıyla uyumlu hale getirilmesini istemesini, ayrıntılı istatistikler talep etmesini ve ifade özgürlüğüne ilişkin ihlallerin giderilmesi için daha güçlü adımlar atmasını talep etmişti.
Bakanlar Komitesi, Alparslan Altan, Akgün ve Nedim Şener dava gruplarının incelemesine 2027 yılında yapılacak toplantılarından birinde devam etme kararı aldı.
