-
Haziranın ilk haftasında gazeteciler, siyasetçiler, öğrenciler, akademisyenler ve hak savunucuları ifade özgürlüğü kapsamındaki davalarda hakim karşısına çıktı.
-
Mahkemeler bazı dosyalarda beraat ve tahliye kararı verirken, çok sayıda yargılama ertelendi.
-
Salon yetersizliği, teknik aksaklıklar, kolluk varlığı ve savunma hakkına ilişkin tartışmalar, adil yargılama ihlallerine ilişkin endişeleri yine gündemde tuttu.
-
Mahkeme salonlarının dışında ise erişim engelleri, gazetecilere yönelik soruşturmalar ve tutuklamalar ifade ve basın özgürlüğü tartışmalarını sürdürdü.
MLSA- 1 Haziran haftasında ifade özgürlüğü alanında görülen davalar, gazetecilerden siyasetçilere, aktivistlerden akademisyenlere kadar geniş bir kesimi etkiledi. Hafta boyunca izlenen duruşmalarda en az sekiz gazeteci, dokuz siyasetçi, bir akademisyen, iki öğrenci, bir avukat ve çok sayıda hak savunucusu ile yurttaş yargılandı. Haftanın en dikkat çekici gelişmesi ise gazeteci Ercüment Akdeniz’in yaklaşık sekiz ay tutuklu kaldığı davada beraat etmesi oldu.
HDK operasyonu kapsamında 22 Şubat 2025’te tutuklanan gazeteci Ercüment Akdeniz’in “örgüt üyeliği” suçlamasıyla yargılandığı davanın dördüncü duruşması İstanbul 26. Ağır Ceza Mahkemesi’nde görüldü. Savcı esas hakkındaki mütalaasında ceza talebini yineledi ancak mahkeme Akdeniz’in beraatine karar verdi. Akdeniz hakkında uygulanan yurt dışına çıkış yasağı da kaldırıldı. Gazeteci, 243 gün hapiste kaldığı davadan beraat etti.
CHP İstanbul İl Başkanlığı’na kayyım atanacağı iddialarına ilişkin sosyal medya paylaşımları nedeniyle aralarında gazeteci Fatoş Erdoğan’ın da bulunduğu 20 kişinin yargılandığı davanın üçüncü duruşması İstanbul 9. Asliye Ceza Mahkemesi’nde görüldü. Savcılık, daha önce “suç işlemeye alenen tahrik” ve “halkı kin ve düşmanlığa tahrik” suçlamalarını birlikte içeren iddianamedeki çelişkiyi ek iddianameyle 'düzeltti.' Sanıklar yeniden savunma yaptı. Mahkeme tüm adli kontrol tedbirlerini kaldırırken, savunması henüz alınmayan sanıkların dinlenmesi için duruşmayı 21 Ekim’e erteledi. Dava, celse arasında hazırlanan ek iddianameyle birleştirilirken sanıklar yeniden savunma yaptı.
Kısa Dalga’da yayımlanan bir haber nedeniyle Mustafa Doğan İnal’ın gazeteci Ayça Onuralmış hakkında açtığı “iftira” davasının ilk duruşması İstanbul Anadolu 29. Asliye Ceza Mahkemesi’nde görüldü. Mahkeme ilk celsede gazeteci hakkında beraat kararı verdi.
Eski HDP Eş Genel Başkanı Selahattin Demirtaş’ın “halkı kin ve düşmanlığa tahrik” suçlamasıyla yargılandığı davanın üçüncü duruşması Diyarbakır 18. Asliye Ceza Mahkemesi’nde görüldü. Dosyada karar çıkmazken dava 4 Kasım 2026 tarihine ertelendi.
Silvan’da HDP’lilerin yargılandığı ve yedi siyasetçinin sanık olduğu davanın 17’nci duruşması Silvan 1. Asliye Ceza Mahkemesi’nde görüldü. Dosyada yargılama 29 Eylül 2026 tarihine bırakıldı.
İstanbul Onur Yürüyüşü’nde gözaltına alınan 53 kişinin, aralarında bianet editörü Evrim Gündüz ile gazeteciler Nur Kaya ve Yusuf Çelik’in de bulunduğu davanın ilk duruşması İstanbul 51. Asliye Ceza Mahkemesi’nde görüldü. Mahkeme, savunması alınmayan iki sanığın dinlenmesi ve yasaklama kararına ilişkin bilgi toplanması için duruşmayı 4 Aralık 2026’ya erteledi. Duruşmada avukatlar, salonda bulunan çevik kuvvet polislerinin çıkarılmasını talep etti ancak mahkeme bu yönde ara karar kurmadı. Dava 4 Aralık tarihine ertelendi.
“Örgüt üyeliği” suçlamasıyla tutuklu yargılanan gazeteci Cihan Berk’e 6 yıl 3 ay hapis cezası verilirken, mahkeme Berk’in yurt dışına çıkış yasağıyla tahliyesine karar verdi.
Adil yargılama ihlalleri
Duruşmalarda adil yargılanma hakkı bakımından dikkat çeken çeşitli sorunlar gözlendi. Birden fazla davada duruşmalar mahkeme heyetinin gecikmesi veya teknik aksaklıklar nedeniyle geç başladı.
Ercüment Akdeniz davasında SEGBİS bağlantısındaki sorunlar yargılamanın başlamasını geciktirirken, CHP kayyım paylaşımları davası ile İstanbul Onur Yürüyüşü davasında salonların yetersizliği nedeniyle daha büyük salonlara geçilmek zorunda kalındı.
CHP kayyım davasında hâkimin bir sanığın savunması sırasında yaptığı müdahale, avukatlar tarafından savunma hakkına müdahale olarak değerlendirildi.
İstanbul Onur Yürüyüşü davasında ise avukatlar, duruşma salonunda bulunan çevik kuvvet polislerinin savunma ve adil yargılanma hakkı üzerinde baskı yaratabileceğini belirterek polislerin çıkarılmasını talep etti ancak mahkeme bu talep hakkında herhangi bir ara karar kurmadı.
Ayrıca birçok duruşmada sivil polislerin gözlemci olarak salonda bulunması dikkat çekti.
Diğer gelişmeler
Hafta içinde mahkeme salonlarının dışında da ifade ve basın özgürlüğünü ilgilendiren önemli gelişmeler yaşandı.
Gazeteci Vedat Örüç’ün “örgüt üyeliği” suçlamasıyla tutuklanmasına ilişkin dosya MLSA Hukuk Birimi tarafından Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne taşındı. Başvuruda, gazetecilik faaliyetlerinin tutuklama gerekçesi yapılmasının hak ihlali olduğu vurgulandı. Dosya AİHM’e taşındı.
Bakur belgeselinin görüntü yönetmeni Koray Kesik hakkında verilen mahkûmiyet kararına karşı MLSA avukatları istinaf başvurusunda bulundu. Başvuruda Kesik’in yalnızca teknik görev üstlendiği ve propaganda kastının ortaya konulamadığı belirtildi. Karar istinafa taşındı.
Gazetecilik ve basın özgürlüğü örgütleri, tutuklu BirGün muhabiri İsmail Arı’nın serbest bırakılması çağrısında bulundu. Ortak açıklamada gazetecilere yönelik gözaltı, tutuklama ve yargılamaların basın özgürlüğünü hedef aldığı belirtildi. Meslek örgütleri İsmail Arı için çağrı yaptı.
Aydın 2. Asliye Ceza Mahkemesi, bir haber nedeniyle 15 Mayıs’tan bu yana tutuklu bulunan Aydınpost Genel Yayın Yönetmeni Yelis Ayaz’ın tahliyesine karar verdi. Ayaz, “yanıltıcı bilgiyi alenen yayma” ve “hakaret” suçlamalarıyla yargılanıyor.
Dijital haklar alanında ise Kısa Dalga muhabiri Canan Coşkun’un hazırladığı “Vize İmparatorluğu” yazı dizisi ile bu erişim engeline ilişkin haber ve paylaşımlar “milli güvenlik ve kamu düzeninin korunması” gerekçesiyle erişime engellendi.
Ayrıca Cumhuriyet gazetesinin X hesabına erişim engeli getirildiği duyuruldu.
Hafta içinde BTK’nın, Hostinger kullanıcılarının internet sitelerini yayımlamasına olanak sağlayan bir alan adı ile Bitcoin Talk platformuna “yasa dışı bahis” gerekçesiyle erişim engeli uyguladığı da açıklandı.
Öte yandan CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu’nun gazeteci Timur Soykan hakkında suç duyurusunda bulunacağı açıklandı. Bu gelişme de basın ve ifade özgürlüğü tartışmalarının gündemdeki yerini koruduğunu gösterdi.
